Διαμεσολάβηση και δικαστική μεσολάβηση

Λόγω της πρόσφατης προβολής του θεσμού της διαμεσολάβησης στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, θεωρώ πως είναι σκόπιμο να φωτίσουμε μερικές απ’τις διαδικασίες εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών. Διαφορών δηλαδή που ίσως ομοιάζουν προς το θεσμό της διαμεσολάβησης. Ένας απ’τους θεσμούς αυτούς εναλλακτικής επίλυσης είναι αυτός της δικαστικής μεσολάβησης. Περιγράφεται στο άρθρο 214Β του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Η δικαστική μεσολάβηση είναι μια διαδικασία που πέραν της λεκτικής ομοιότητας με το θεσμό της διαμεσολάβησης, παρουσιάζει μερικές ομοιότητες. Όμως, ταυτόχρονα οι διαφορές των δύο θεσμών κρίνονται θεμελιώδεις και γι’αυτό αξίζει να αναφερθούμε σ’αυτές επισταμένως.
Να ξεκινήσουμε λέγοντας πως στη δικαστική μεσολάβησης δεν υπάρχει διαμεσολαβητής. Τη διαδικασία της δικαστικής μεσολάβησης την χειρίζεται δικαστής (συνήθως ο Πρόεδρος Πρωτοδικών) διορισμένος στο Πρωτοδικείο στο οποίο εισάγεται η διαφορά. Άρα, δεν είναι πρόσωπο κοινής επιλογής και αποδοχής απ’τα μέρη τα οποία συγκρούονται.
Στη δικαστική μεσολάβηση επιλύονται διαφορές ιδιωτικού δικαίου. Ο δικαστής που έχει αναλάβει τη συγκεκριμένη διαφορά των μερών, πραγματοποιεί είτε κοινές συναντήσεις είτε κατ’ιδίαν με κάθε μέρος και τον νομικό του παραστάτη ξεχωριστά.
Επίσης, ο δικαστικός μεσολαβητής έχει τη δυνατότητα να απευθύνει μη δεσμευτικές προτάσεις στα μέρη. Αντιθέτως ο διαπιστευμένος διαμεσολαβητής απαγορεύεται ρητά να απευθύνει ή να προτείνει προσχέδια, σχέδια ή προτάσεις στα μέρη, διότι σκοπός του είναι να υποβοηθήσει τα μέρη καθ΄όλο το φάσμα της διαδικασίας και των διαπραγματεύσεων. Οι προσωπικές κρίσεις απαγορεύονται στον διαμεσολαβητή.
Η δικαστική μεσολάβηση μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε πριν τα μέρη ξεκινήσουν δικαστική διαμάχη είτε ακόμη κι αν έχουν καταθέσει αγωγές και η υπόθεση βρίσκεται στο στάδιο της εκκρεμοδικίας. Αν τα μέρη με τον δικαστικό μεσολαβητή καταλήξουν σε συμφωνία, αποδεκτή και απ’τις δύο αντίθετες πλευρές, τότε συντάσσεται πρακτικό επιτυχίας δικαστικής μεσολάβησης (βλ. 214Β §5 ΚΠολΔ) και μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να καταστεί τίτλος εκτελεστός.